Aktualizacja: · Opracowanie: Marcel Kuczyński · Jak przygotowujemy poradniki?
Co się dzieje po terminie spłaty?
Od pierwszego dnia opóźnienia pożyczkodawca może naliczać odsetki za opóźnienie i koszty opisane w umowie. Ich wysokość ograniczają przepisy: odsetki za opóźnienie nie mogą przekroczyć limitu z Kodeksu cywilnego. Pożyczkodawca zwykle przypomina o spłacie, np. SMS-em, mailem albo telefonicznie.
Im dłużej trwa opóźnienie, tym większy dług i tym poważniejsze skutki. Dlatego reaguj jak najwcześniej, najlepiej jeszcze przed terminem spłaty.
Wpis do BIK
Banki, SKOK-i i firmy pożyczkowe przekazują do BIK informacje o tym, jak spłacasz zobowiązania. Jeśli opóźnienie przekroczy 60 dni, a od pisma, w którym pożyczkodawca uprzedził Cię o przetwarzaniu danych, minie 30 dni bez spłaty zaległości, informacja o długu może zostać w BIK przez 5 lat od spłaty, także bez Twojej zgody.
Taki wpis utrudni kolejne pożyczki i kredyty. Szczegóły opisujemy w poradniku jak działa BIK.
Wpis do rejestru dłużników (BIG)
Pożyczkodawca może też przekazać informację o długu do biura informacji gospodarczej, czyli rejestru dłużników. Przy długu konsumenta muszą być spełnione wszystkie te warunki:
- dług wynosi łącznie co najmniej 200 zł i jest wymagalny od co najmniej 30 dni,
- od wysłania wezwania do zapłaty z ostrzeżeniem o wpisie, z nazwą i adresem biura, minął co najmniej miesiąc,
- od dnia, w którym dług stał się wymagalny, nie minęło więcej niż 6 lat.
Wpis w rejestrze dłużników może utrudnić np. pożyczkę albo zakup na raty.
Windykacja i sprzedaż długu
Jeśli nie spłacasz, pożyczkodawca może przekazać sprawę firmie windykacyjnej albo sprzedać jej dług. Wtedy to ona upomina się o spłatę. Sprawdzaj, czy żądana kwota się zgadza, i poproś o jej rozliczenie na piśmie.
Windykator nie ma uprawnień komornika. UOKiK przypomina, że firmy windykacyjne nie mogą Cię zastraszać ani sugerować uprawnień, których nie mają. Zająć Twój majątek może tylko komornik sądowy, i to po postępowaniu przed sądem.
Sąd i komornik
Wierzyciel może pozwać Cię do sądu. Jeśli dostaniesz pismo z sądu, np. nakaz zapłaty, nie ignoruj go. Pismo ma termin na odpowiedź, a po jego upływie decyzja sądu może się uprawomocnić. Nieodebrane pismo z sądu też może zostać uznane za doręczone.
Na podstawie tytułu wykonawczego, np. prawomocnego nakazu zapłaty z klauzulą wykonalności, wierzyciel może skierować sprawę do komornika. Komornik może zająć np. część wynagrodzenia albo pieniądze na koncie, ale część pensji jest chroniona przed zajęciem. Na każdym etapie możesz jeszcze próbować porozumieć się z wierzycielem, np. co do spłaty w ratach.
Czy za niespłacenie pożyczki grozi więzienie?
Za samo to, że nie masz z czego spłacić pożyczki, nie grozi więzienie. Niespłacony dług to sprawa cywilna: wierzyciel może dochodzić pieniędzy w sądzie i przez komornika, jak opisujemy wyżej. Odpowiedzialność karna może grozić dopiero za inne zachowania, np. za wzięcie pożyczki na podstawie nieprawdziwych danych albo za ukrywanie majątku przed komornikiem.
Niespłacona chwilówka: co dalej?
Przy chwilówce wszystko dzieje się szybciej, bo spłacasz ją zwykle po kilkudziesięciu dniach. Firmy pożyczkowe często proponują przedłużenie terminu spłaty za dodatkową opłatą. Daje to czas, ale podnosi koszt. Sprawdź w umowie, ile kosztuje przedłużenie i czy nie włącza się automatycznie. Co jeszcze przeczytać w umowie, opisujemy w poradniku jak sprawdzić pożyczkodawcę.
Nie bierz kolejnej chwilówki, żeby spłacić poprzednią. Każda następna pożyczka dokłada kosztów i łatwo prowadzi do spirali zadłużenia.
Co zrobić, gdy nie możesz spłacić pożyczki?
- Skontaktuj się z pożyczkodawcą przed terminem spłaty albo zaraz po nim. Opisz sytuację i zapytaj, czy możesz spłacić w ratach albo przesunąć termin.
- Poproś o propozycję na piśmie, z kosztami, i porównaj ją z kosztem opóźnienia.
- Spisz wszystkie długi, raty i terminy oraz swój miesięczny budżet.
- Nie zaciągaj nowej pożyczki na spłatę starej.
- Odbieraj pisma od wierzyciela i z sądu, żeby nie przegapić terminów.
Gdy sytuacja się ustabilizuje, przed kolejną pożyczką sprawdź, czy naprawdę Cię na nią stać. Pomoże w tym poradnik o zdolności kredytowej.
Gdzie szukać bezpłatnej pomocy?
- Nieodpłatna pomoc prawna i poradnictwo obywatelskie. W całym kraju działa ok. 1500 punktów, a poradnictwo obywatelskie obejmuje też pomoc osobom zadłużonym. Na wizytę zapiszesz się przez internet albo telefonicznie w swoim powiecie.
- Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów. Pomoże w sporze z pożyczkodawcą albo firmą windykacyjną.
- Rzecznik Finansowy. Możesz zwrócić się do niego, gdy pożyczkodawca odrzuci Twoją reklamację.
Stan prawny
Opisujemy przepisy obowiązujące we wrześniu 2026 r. Tekst nie zastępuje porady prawnej: w konkretnej sprawie skorzystaj z bezpłatnej pomocy opisanej wyżej.
